چاپ        ارسال به دوست

از فواید چای به عنوان نوشیدنی قدیمی ما ایرانی ها چه می دانید؟

چاي يك نوشيدني قديمي است كه از برگ هاي يك گياه هميشه سبز گرمسيري به نام Camellia sinesis از خانواده Thea Ceae تهيه مي شود كه در حال حاضر در 50 كشور دنيا مورد استفاده قرار مي گيرد و پس از آب دومين نوشيدني رايج در سراسر دنيا محسوب مي شود. مصرف سرانه ي چاي بالغ بر حدود 120 ميلي ليتر در روز است. با وجود اين كه فوايد استفاده از چاي بر سلامتي، قدمت طولاني دارد، انجام تحقيقات علمي بر روي آن و اجزاي تشكيل دهنده اش به كمتر از 3 دهه اخير باز مي گردد.

انواع چاي

سه نوع چاي وجود دارد كه عبارتند از چاي سبز، چاي سياه و چاي اوولانگ. چاي سياه عمدتا" در اروپا، امريكاي شمالي و افريقاي شمالي، چاي سبز در آسيا و چاي اوولانگ بيشتر در چين و ويتنام مورد استفاده قرار مي گيرد.

چاي سياه:

پرمصرف ترين گونه چاي در سراسر دنيا است، كه به چاي تخمير شده نيز معروف است. در ضمن فرآيندهاي صنعتي توليد چاي سياه، پلي فنل هاي موجود در برگ سبز چاي به روش تخميري اكسيد شده و سپس آنزيم هاي موجود در آن نظير پلي فنل اكسيداز، پپتيداز و ... غير فعال مي شوند. اين نوع چاي حاوي كمترين مقادير آنتي اكسيدان ها و بيشترين مقدار كافئين در مقايسه با ديگر انواع مرسوم آن است.

چاي سبز:

براي تهيه چاي سبز، پس از چيدن برگ هاي چاي، آن را در معرض بخار قرار مي دهند تا پيش از خشك شدن، آنزيم هاي پلي فنول اكسيداز و پپتيداز و .... آن غير فعال شود.

در اين فرآورده، مقدار پلي فنل ها (مهم ترين آنتي اكسيدان موجود در برگ سبز چاي) بيش از چاي سياه بوده و خواص درماني آن نيز بيشتر است.

چاي اوولانگ:

چاي اوولانگ نيز با اكسيداسيون ناقص برگ هاي چاي به عنوان بخشي از فرآيند حد واسط تهيه چاي سياه و سبز توليد مي شود.

به طور تقريبي 76 تا 78 درصد چاي توليدي در دنيا، چاي سياه و 20 تا 22 درصد چاي سبز و كمتر از 2 درصد آن اوولانگ چاي است.

تركيبات چاي:

چاي يك منبع غني از پلي فنول مخصوصا" فلاونوييدهاي كاتكيني است. از ديگر تركيبات چاي مي توان به كافئين، اسيدهاي آمينه، پروتئين ها و پپتيدها، كربوهيدرات ها، اسيدهاي آلي، تركيبات معدني و اجزاي فرار، اشاره كرد.

در چاي سياه كاتكين هاي ديگري شامل Thea flavins‌ و Thea rubigens نيز يافت مي شود. محتواي نسبتي كاتكين ها علاوه بر منطقه جغرافيايي به شرايط رشد گياه، چگونگي مراحل آماده سازي و فرآوري چاي پيش از خشك شدن در كارخانه هاي توليد كننده بستگي دارد. غلظت فلاونوئيدها در هر يك از انواع چاي، علاوه بر نوع آن به مقدار مصرف، مدت زمان مصرف و دماي آن بستگي دارد. در واقع اثرات سودمند چاي بر سلامتي به خاصيت آنتي اكسيداني فلاونوئيدهاي تشكيل دهنده چاي باز مي گردد. كه در مورد چاي سبز بيشتر از چاي سياه است. قابليت آنتي اكسيداني كاتكين هاي چاي در پلاسماي خون، يك تا دو ساعت پس از خوردن چاي به حداكثر رسيده و پس از مدت كوتاهي به سرعت كاهش مي يابد.

مقدار كافئين موجود در انواع چاي متفاوت است. يك فنجان چاي سياه حاوي حدود 60 ميلي گرم كافئين است. مقدار اين تركيب در يك فنجان قهوه در حدود 95 ميلي گرم در يك فنجان و در چاي سبز فقط 36 ميلي گرم است. مهم ترين ويژگي اين تركيب تحريك سيستم اعصاب مركزي است. بنابراين اعتياد به مصرف آن مي تواند سردرد، بي خوابي، افزايش اسيديته معده، بي اشتهايي و اختلالات گوارشي را در پي داشته باشد. علائمي نظير سردرد، تهوع و غيره كه در نتيجه كاهش و يا قطع مصرف چاي و قهوه ايجاد مي گردد، در نتيجه بروز اعتياد جسماني به كافئين موجود در اين نوشيدني ها است. بنابراين لازم است كه با يك روند تدريجي مناسب مصرف آن ها را كاهش داد.چاي از بروز بسياري بيماري هاي مزمن به خصوص بيماري هاي قلبي عروقي و سرطان ها، پيشگيري مي كند.

چاي و بيماري هاي قلبي و عروقي

ارتباط معكوسي ميان دريافت فلاونوييدها و بيماري هاي قلبي عروقي وجود دارد. در افرادي كه به مدت يكسال، بيش از يك فنجان چاي در روز مصرف مي كنند در مقايسه با كساني كه چاي نمي نوشند خطر آنفاركتوس 44 درصد كمتر است.

چاي و فشارخون

فشارخون بالا مي تواند فرآيند آترواسكلروز را تسريع نمايد. خطر فشارخون بالا در كساني كه روزانه 120 تا 599 ميلي ليتر چاي مي نوشند در مقايسه با افرادي كه اصلا" چاي نمي نوشند 46 درصد كمتر است.

چاي و اكسيداسيون LDL

آنتي اكسيدان هاي چاي مي تواند با كاهش تغييرات اكسيداسيون LDL يا كلسترول با چگالي پايين روند آترواسكلروز را كند نمايد.در واقع بيشتر از آن كه اثرات سودمند چاي بر عملكرد قلبي عروقي به اثرات آن بر كاهش اكسيداسيون LDL باز گردد، به تاثير چاي بر عملكرد ديواره عروق مربوط مي شود.

چاي و پيشگيري از سرطان ها

اثرات ضد سرطان زايي چاي، هم به نوع چاي و هم نوع سرطان بستگي دارد كه اين اثر در ميان مردم آسيا كه بيشتر از چاي سبز استفاده مي كنند در مقايسه با چاي سياه مورد استفاده اروپــايــيــان، بيشتر است كه بــــه محتواي بالاتر كاتكين ها در چاي سبز در مقايسه با چاي سياه باز مي گردد.مصرف چاي سبز، احتمال ابتلا به سرطان هاي معده، پروستات، سينه، كولوركتال و كيسه صفرا را كاهش مي دهد.

چاي و سلامت دهان و دندان

نوشيدن چاي به واسطه فلورايد طبيعي موجود در آن با كاهش پوسيدگي دندان همراه است. به علاوه عصاره ي چاي سبز، باكتري هاي دهاني مانند اشرشياكلي.

Streptococcuse mutans و Streptococcus salivarius  را مهار مي كند. پلي فنول هاي چاي اوولانگ از حمله باكتري ها به سطح دندان ها با كاهش آبدرستي استرپتوكوك ها و كاهش توليد اسيد از پوسيدگي دندان ها جلوگيري مي كند. جوشانده هاي چاي كه از انواعي از چاي سبز و چاي سياه تهيه مي شود فعاليت آميلاز بزاق را در انسان 70 درصد كاهش داده به طور موثر از ايجاد فساد و پوسيدگي دندان ها توسط غذاهاي حاوي نشاسته، ممانعت مي نمايد.

چاي و سلامت استخوان

چاي منبع سرشاري از فلورايد است كه مي تواند پيشرفت فرآيند استئوپروز يا پوكي استخوان را كاهش داده و باعث افزايش تراكم استخوان و مانع از شكستن استخوان ها مي شود.

چاي و سنگ هاي كليوي

بالا بودن اگزالات ادرار يك فاكتور خطر براي تشكيل سنگ هاي اگزالات كلسيمي است با وجود اين كه چاي خود يك منبع اگزالات محسوب مي شود بايد خاطـــر نشان كرد كه اگزالات موجود در چاي از نوع محلول بوده و نوع نامحلول آن كه به طور عمده با كلسيم باند مي شود و در برگ هاي چاي باقي مانده وارد عصاره چاي نمي شود. از سوي ديگر دريافت روزانه اگزالات از طريق چاي در مقايسه با اگزالات محلول در غذاهاي معمول بسيار كمتر است. بنابراين كساني كه مستعد تشكيل سنگ هاي كلسيمي به خصوص از نوع اگزالات بالا هستند توصيه مي شود كه از چاي سبز، سياه يا اوولانگ استفاده نمايند.

چاي و جذب آهن

مصرف همزمان چاي سياه با منابع آهن غيرهم، 94 تا 79 درصد زيست دسترسي آهن را مهار مي كند. اما تاثيري بر منابع آهن هم موجود در گوشت ندارد. براي پيشگيري از اثرات منفي چاي بر جذب آهن و ايجاد كم خوني فقر آهن، نبايد چاي را بلافاصله بعد از وعده هاي غذايي استفاده كرد. همچنين مصرف ليمو به همراه چاي مي تواند مفيد باشد.

چاي و فلورباكتري روده

مصرف چاي در دراز مدت ميزان باكتري هاي زيانبار Entero bacteriacea را كاهش داده و باكتري هاي Lactobacilli و Bifido bacteria را افزايش مي دهد.

در پايان بايد گفت چاي از جمله نوشيدني هايي است كه اگر به ميزان كافي و در زمان مناسب مصرف شود مي توان از اثرات مفيد آن بر سلامتي سود جست.

 

دفتر بهبود تغذیه جامعه- وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی

 

 


١٣:٣٤ - سه شنبه ١٥ آبان ١٣٩٧    /    شماره : ١٤٧٨٦٣    /    تعداد نمایش : ٥١


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





پربازدید ها

جدیدترین اخبار