چاپ        ارسال به دوست

ضرورت مصرف مكمل ها دركودكان زير 2 سال

  یکی از راهکارهای عمده برای پیشگیری و کنترل کمبود ریزمغذیها درکودکان ، مکمل یاری است. درکشور ما براساس نتايج بررسي هاي كشوري انجام شده كمبود آهن وكم خوني ناشي ازآن دركودكان زير 2 سال كشور شايع است . كمبود آهن و كم خوني ناشي از آن با عوارض متعددي كه بعضا" غير قابل جبران است همراه است. مطالعات نشان داده است كه اثرات نامطلوب فقر آهن در دوران جنيني و 2 سال اول زندگي كودك بر رشد و تكامل مغزي غير قابل جبران است. اگر چه كمبود آهن مي تواند در تمام مراحل زندگي سبب كاهش قدرت ادراك و يادگيري گردد، ولي اثرات نامطلوب كم خوني در دوران شيرخوارگي و اوايل كودكي غير قابل جبران است. تكامل و هماهنگ شدن حركات كودكان كم خون به تاخير مي افتد و اين كودكان در مدرسه نيز يادگيري كمتري دارند. ضريب هوشي اين كودكان 5 تا 10 امتياز كمتر از حد طبيعي برآورد شده است. در كودكان مبتلا به كم خوني فقر آهن ميزان ابتلا به بيماريهاي عفوني بيشتر است زيرا سيستم ايمني آنها قادر به مبارزه موثر با عوامل بيماريزا نيست.


کمبود ویتامین A از دیگر مشکلات تغذیه ای شایع در جهان بشمار می رود. افزايش مرگ و مير در اثر بيماري به ويژه سرخك در كودكان مبتلا به كمبود ويتامين A گزارش شده است و خطر ابتلا به بيماري هاي تنفسي و اسهالي در اين كودكان 2 تا 3 برابر بيشتر است. اختلال در سيستم خون سازي، كاهش رشد و افزايش ابتلا به بيماري ها به دليل كاهش قدرت ايمني بدن از ديگر عوارض و پيامدهاي كمبود ويتامين A می باشد. كمبود ويتامين D نيز درشيرخواري منجر به بيماري ريكتز يا راشيتيسم مي شود .

براساس دستور عمل های وزارت بهداشت ، به منظور پیشگیری و کنترل کمبود این ریزمغذیها وکاهش عوارظ نامطلوب آنها بر سلامت کودکان لازم است  کلیه کودکان زیر 2 سال مکمل های آهن ، مولتی ویتامین ویا A و D را مطابق با پروتکل های تدوین شده مصرف نمایند. 

مكمل هاي موردنياز كودكان شيرخوار

كودكان شيرخوار دركشور ما مكمل آهن ، ويتامين  A  و   D    را براساس دستور عمل هاي موجود بايد  بطور روزانه  مصرف كنند.

درمورد مكمل آهن ، براساس دستور عمل وزارت بهداشت ، برای کلیه شیرخوارانی که با وزن طبیعی متولد می شوند (اعم از شیر مادر خوار و یا شیر خشک خوار) دادن قطره آهن از پایان 6 ماهگی و یا همزمان با شروع تغذیه تکمیلی تا پایان 24 ماهگی به میزان روزانه 5/12 میلی گرم آهن المنتال توصیه می شود.

براي پيشگيري ازكمبود ويتامين  Aو  Dدر کشور ما بر اساس برنامه کشوری تجویز روزانه قطره مولتی ویتامین و یا قطره A+D از روز 3 تا 5  پس از تولد تا حداقل 12 ماهگي به ميزان روزانه 25 قطره كه معادل 1500 واحد بين المللي ويتامين  A و400 واحد بين المللي ويتامين  D است ،  باید انجام شود. استفاده از نور مستقیم آفتاب (نه از پشت شیشه) به مدت 10 دقیقه در روز نيز براي تامين ويتامين  D   ، بطوری که صورت و دست و پای کودک در معرف آفتاب قرار گیرد توصیه می شود.

نحوه مصرف مكمل دركودكان نارس

درمورد مكمل آهن ، برای کلیه شیرخوارانی که با وزن کمتر از 2500 گرم متولد می شوند (اعم از شیر مادر خوار یا شیر خشک خوار) از زمانی که وزن آنها دو برابر وزن هنگام تولد می رسد تا پایان 24 ماهگی قطره آهن به میزان روزانه 5/12 میلی گرم آهن المنتال توصیه می شود. قطره مولتي ويتامين ويا  A و D  دركودكان نارس مانند كودكان طبيعي از 15 روزه گي بايد داده شود.


آیا مصرف مکمل درکودکان شیرمادرخوار وشیرخشک خوار متفاوت است؟

تمام کودکان اعم ازاینکه با شیرمادر ویا شیرمصنوعی تغذیه شوند لازم است ازمکمل  های آهن ویتامین A  و  D  ویا مولتی ویتامین استفاده کنند. بعضی ازمادران فکر می کنند که کودکان شیرخشک خوار نیازی به مکمل ندارند. درحالی که باید بدانند شیرخشک های موجود دربازار غنی شده نیست به عبارت دیگر ،  آهن ، ویتامین A و  D به آنها اضافه نشده است و مقادیری که برروی قوطی شیرخشک درج می شود ، درحقیقت همان مقادیر طبیعی  درترکیب شیرخشک است که نیاز بدن شیرخوار را براورده نمی کند ولازم است این ریزمغذیها بصورت مکمل وبطور روزانه به انها  مطابق با پروتکل های وزارت بهداشت داده شود.

چه زمانی جهت مصرف مکمل درطول روز برای کودک مناسب تر است؟

مکمل آهن  را نباید همزمان با وعده شیر کودک به وی داد. زیرا کلسیم موجود درشیر ، ازجذب آهن جلوگیری می کند.. بعصی ازمادران از تیره شدن رنگ دندان شیرخوار ازدادن قطره آهن به شیرخوار خودداری می کنند. اینکار لطمه غیرقابل جبرانی به رشد وتکامل مغزی  شیرخوار  ودرنتیجه کاهش ضریب هوشی وی  وارد می کند که قابل جبران نیست.

به مادران توصیه می شود که قطره آهن را در یک قاشق مرباخوری ریخته و در عقب دهان کودک بریزند و سپس مقداری آب به او بدهند تا از تیره شدن رنگ دندانها جلوگیری شود. علاوه بر آن به مادر یادآوری شود که قطره آهن موجب تغییر رنگ مدفوع کودک می شود   که موجب نگرانی نیست.

میوه ها و آب میوه ها بخصوص مرکبات موجب افزایش جذب آهن می شوند و می توان قطره آهن را همراه با آنها که متناسب با سن کودک باشد توصیه کرد. درمورد مولتی ویتامین و یا قطره  و پس از وعده شیر ویا غذای کمکی  مشکلی ایجاد نمی کند.

چرا مادران شيرده بايد به مصرف مكمل ادامه دهند؟

در دوران شيردهي  مادران براي بهبود ذخاير بدني خود بايد  مكمل آهن ومولتي ويتامين مينرال را تا 3 ماه پس اززايمان ادامه دهند.. ذخاير آهن مادر در دوران بارداري  براي تامين آهن مورد نياز جنين مصرف مي شود و خونريزي هنگام زايمان نيز به از دست دهي آهن بدن كمك مي كند بنابراين براي تكميل ذخاير آهن بدن لازم است مادران شيرده از مكمل آهن به ميزان روزانه يك عدد قرص سولفات فرو مطابق با توصيه هاي وزارت بهداشت  استفاده نمايند. مكمل هاي ويتامين مينرال كه دردوره بارداري مصرف آن توصيه مي شود نيز دردوره شيردهي تا3 ماه پس اززايمان روزانه يك عدد مطابق با دستور عمل هاي وزارت بهداشت بايد مصرف شود. مصرف اين مكمل ها علاوه بر تكميل ذخاير بدن مادر ، موجب بهبود تركيب شير مادر ازلحاظ ويتامين ها و املاح معدني موردنياز شيرخوار كمك مي كند.

  مصرف مكمل هاي ويتامين واملاح پس از 3 ماه  ازدوره شيردهي ضرورتي ندارد و درصورتي كه مادر از برنامه غذايي مناسبي پيروي مي كند وتمام گروههاي غذايي اصلي شامل  نان وغلات، سبزي ها، ميوه ها، شيروموادلبني وگروه گوشت وجايگزين هاي آن به مقداركافي دربرنامه غذايي روزانه گنجانده مي شود ، نيازي به مصرف مكمل نيست . دردوره شيردهي نياز به كلسيم بيشتر از دوران ديگر است ومادران شيرده بايد روزانه 3-4 واحد از گروه شيروموادلبني ( ماست وپنير) مصرف كنند.  هم چنين يد مورد نياز بدن را بايد با مصرف نمك يددارتصفيه شده البته به مقداركم تامين نمايد.

مصرف مكمل هايي مانند روي ويا امگا 3 وساير مكمل ها دردوران شيردهي ضرورتي ندارد. وهمانطور كه ذكر شد با يك برنامه غذايي درست مي توان نياز بدن به انواع ويتامين ها واملاح را تامين نمود  و فقط مكمل آهن  ومولتي ويتامين مينرال در 3 ماه اول پس از زايمان توصيه مي شود.

آياساير مكمل هاي موجود دربازار تاثيري شيرخواردارد؟


بعضی از مادران فکر می کنند اگر از مكمل هاي ويتامين مينرال خارجي به شیرخوار خود بدهند ،به رشد و سلامت شیرخوار کمک کرده اند. . درحالي كه اين طور نيست .اين مكمل ها معمولا مطابق با استانداردهايي كه وزارت بهداشت  به لحاظ ميزان ويتامين بویژه A وD املاحي مثل آهن و روي اعلام كرده است ،نيستند.  لذا علاوه بر این که خانواده ها هزینه گزافی  براي خريد آنها  مي پردازند ، محصولی با مقادیر کم و نامناسب از ویتامین ها و املاح به کودکانشان می دهند .

درحالي كه اگر در برنامه غذایی کودک , از انواع مغزها ( بادام , فندق , پسته , گردو ) استفاده شود این مواد مغذی سرشار از آهن , روی , منیزیوم , فسفر , پتاسیم , تیامین , ریبوفلاوین و چربی های بلند زنجیره غیراشباع  و امگا 3 می باشند  .

همچنین انواع حبوبات مانند, نخود آبگوشتی , انواع لوبیا ها و عدس که منابع غنی از پروتئین, پتاسیم , آهن , اسیدفولیک , منیزیوم , مس و فیبر می باشند نياز بدن كودك را تامين مي كنند.

اسیدهای چرب DHA و EPA که کمپانی ها ادعا می کنند در محصولاتشان به کار می برند ،  در روغن زیتون و روغن  آفتاب گردان وجود دارد و اگر در پخت غذای کودکان از این روغنها استفاده شود از بهترین و سالم ترین اسیدهای چرب برخوردار می شوند .

کودکان تا دو سالگی به جز قطره A وD (یا مولتی ویتامین ) و قطره  یا شربت آهن به هیچ مکمل دیگری نیاز ندارند .  خوشبختانه شرکت های ایرانی این فرآورده ها را با فرمول و مقدار صحیح به بازار عرضه کرده اند..

مصرف مکمل روی و امگا 3 دردروان شیردهی صرورتی ندارد. درصورتی که مادر شیرده از اصول تغذیه صحیح پیروی کند ودر برنامه غذایی روزانه دو اصل تنوع و تعادل را رعایت نماید وگروههای غذایی اصلی را به مقدارکافی مصرف کند نیازی به مصرف این گونه مکمل ها ندارد.

 

دکتر زهرا عبداللهی

دفتر بهبود تغذیه جامعه


٢٣:٥٢ - چهارشنبه ٢١ آذر ١٣٩٧    /    شماره : ١٤٨٥٣٣    /    تعداد نمایش : ٩٦٠


نظرات بینندگان
کاربر مهمان
1397/09/24 8:50
0
0
با سلام و احترام : مطابق آخرین دستور العمل های ارسالی به مراکز بهداشت مکمل های مولتی ویتامین و آ . د از5-3 روزگی و همزمان با انجام غربالگری هیپوتیروئیدی تجویز می گردد لطفا ملاحظه نمایید .
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: