چاپ        ارسال به دوست

با بیماری دیابت آشنا شوید

 

بیماری قند یا دیابت نوعی اختلال در سوخت و ساز مواد غذايي در بدن است که به علل مختلف بروز می کند و داراي درجات مختلف کمبود انسولین یا عدم پاسخ بدن به انسولین است.

طبقه بندي ديابت:

1-     ديابت نوع 1 : به اين نوع ديابت وابسته به انسولين نيز مي گويند.(IDDM)

2-     ديابت نوع 2: به اين نوع ديابت غير وابسته به انسولين نيز مي گويند. (NIDDM)

3-     ديگر انواع ديابت بستگي به علتهايي مثل نقص ‍ژنتيكي در عملكرد سلولهاي بتا ، نقص ژنتيكي روي عمل انسولين ، بيماريهاي غده مترشحه پانكراس مثل سيستيك فيبروز، داروها و شاخص هاي شيميايي مثل ايدز و يا انتقال اندامي

4-     ديابت دوران بارداري

 

علائم بالينی ديابت:

ديابت در بسياري از موارد ناشناخته مانده و گاهي به شكل اتفاقي با انجام آزمايشات روتين خون يا ادرار كشف مي شود ولي برخي از مهمترين علائم هشدار دهنده ديابت عبارتند از:

تشنگی، خشکی دهان ، برافروختگی صورت ، خواب آلودگی افزاینده ،تهوع ، استفراغ ، دردهای شکمی ، سرد و خشک شدن پوست ، استشمام بوی اسید در تنفس بیمار و سخت شدن عمل تنفس ، سردرد ، سرگیجه ، درد در پشت پاها و ضعف بیش از حد .

اگر یکی از علائم ظاهر شود وضع بیمار خیلی خطرناک نیست ولی اگر تعدادی از این علائم با هم وجود داشته باشند زنگ خطري براي ابتلا به ديابت محسوب مي شود.

·         چگونه مي توان ديابت خود را كنترل كرد؟

 شما مي توانيد با برنامه غذايي درست، فعاليت بدني منظم و نگهداري وزن در حد ايده آل، به كنترل مطلوب قند خون دست يابيد.
 نگهداري وزن در ميزان طبيعي به كنترل چربي هاي خون و كاهش فشار خون نيز كمك مي كند. تعدادي از مبتلايان به ديابت براي كنترل قند خون طبق نظر پزشك به مصرف قرص هاي خوراكي پايين آورنده قند خون يا انسولين نياز دارند.
دو عامل در بروز دیابت نقش مهمی دارد:

۱-ارث   2-چاقی                        

در خصوص ارث، تعدادي از موارد ابتلا به ديابت از طريق فاميلي انتقال پيدا مي كند. اين نوع ديابت ، ديابت نوع 1 ناميده مي شود و در كودكان و نوجوانان تشخيص داده مي شود. اگر چه در سن زير 30 سال بيشتر ديده مي شود اما در هر سني مي تواند رخ دهد و سير پيشروي آن كندتر از ديابت نوع 2 مي باشد. با پيروي از برنامه غذايي درست(رعايت وعده هاي غذايي و ميان وعده) و فعاليت بدني منظم از سالهاي اوليه زندگي مي توان اين بيماري را به تعويق انداخت و كنترل كرد.

با توجه به اهميت نقش چاقي در ابتلا به ديابت و شيوع روزافزون چاقي دردنيا كه كشور ما نيز از آن مستثني نبوده است به بحث ارتباط چاقي با ديابت مي پردازيم.       

 

چاقي و ديابت:

دیابت نوع ۲ همراه با چاقی است.از اختصاصات این دیابت مقاومت محیطی به انسولین است ، یعنی ممکن است میزان انسولین در پلاسما طبیعی هم باشد ولی بدلیل مقاومت محیطی موثر نیست.

پرخوری و افراط در مصرف غذاهای پر کالری ترشح انسولین را افزایش می دهد و به تدريج سبب كاهش پاسخ بدن به انسولين، افزايش مقاومت و در نتيجه افزايش قند خون مي شود. 

كمي فعالیت و تحرک بدنی نيز سبب كاهش پاسخ بدن به افزايش قند خون مي شود.

چاقی اغلب در بزگسالان دیابتی قبل از ظهور بیماری مشاهده شده است و عملا” دیده می شود که افراد دارای وزن طبیعی یا تا حدی کم وزن کمتر مستعد ابتلاء به بیماری دیابت می باشند .

عادات غذایی بد و نا کافی به اضافه پرخوری و نداشتن فعالیتهای بدنی ممکن است زمینه را برای تظاهر علائم بیماری دیابت آماده سازد.

 

عوارض ديابت كنترل نشده در طولاني مدت:

·         بیماریهای دستگاه گوارش: بيماريهاي کبدی ،کیسه صفرا،

·         بيماريهاي غدد: تیروئید و غده پانکراس

·         تغییرات عروقی: بیماریهای قلب و عروق، بیماریهای عروق محیطی

·         آسیب شبکیه چشم

·         آسیب اعصاب مرکزی

·         آسیب کلیه ها

·         ابتلاء به بیماریهای عفونی

 

کمای دیابتی 

کمای دیابتی به علت افت قند خون (هایپو گلایسمی) بخصوص در ديابت نوع 1 رخ میدهد. به همین دلیل توصیه می شود که بیماران دیابتی همیشه قند یا آب نبات همراه خودشان داشته باشند.

علائم اولیه کاهش قند خون به شکل زیر است:

عرق کردن ، بی حوصلگی ، دوبینی ، گرسنگی ، لرز ، پریدگی رنگ ، تند شدن ضربان قلب ، سر درد و حالت ضعف و سستی شدید و بالاخره به حالت مرگ افتادن است.گرچه این علائم سریع و تند اتفاق می افتد ولی اگر فورا” مقداری کربوهیدرات زود هضم مانند:آبمیوه ، آب قند و یا قند به بیمار داده شود،عکس العمل بوجود آمده کنترل خواهد شد.

 غذاهای مخصوص بيماران ديابتی

بر خلاف عقیده عموم، خرید یا تهیه غذاهای مخصوص بیماران دیابتی لازم و ضروری نیست. بیمار دیابتی می تواند و بايد از انواع غذاهایی که سایر اعضاء خانواده استفاده می کنند مصرف نماید.البته قند و شکر و تمام مواد غذایی حاوي اين مواد مستثنی هستند. معمولا”بیمار دیابتی بعد از مدتی نسبت به مصرف غذاهای شیرین بی میل می شود و با آموزش می تواند سایر غذاهای متنوع و در دسترس را جایگزین یکدیگر نماید.

استفاده از فهرست جایگزینی غذا نه تنها سبب آشنايي با مقدار انرژی و مواد مغذی اصلی موجود در هر واحد مي شود بلکه کمکی در انتخاب انواع غذا در خانه یا رستوران خواهد بود..

چند توصيه تغذيه اي مهم:

• سعي كنيد روزانه به شكل متنوع ازگروه هاي مختلف مواد غذايي استفاده كنيد. تا مواد معدني و ويتامين ها به مقدار كافي به بدنتان برسد.
• به اندازه كافي مواد نشاسته اي، انواع سبزي و ماست و شير مصرف كنيد.
• روزانه از مواد پروتئيني نيز استفاده نماييد.
• در هر وعده غذايي بايد حداقل از هر3 گروه غذايي مختلف استفاده نماييد؛ براي مثال ساندويج تخم مرغ كه در آن گوجه فرنگي، كاهو و جعفري استفاده شده باشد.
• مواد غذايي كه روزانه مصرف مي كنيد به 3 وعده اصلي و 3 ميان وعده تقسيم نماييد.
• غذا خوردن منظم در تنظيم ميزان قند خون شما اثر زيادي دارد به خصوص اگر قرص يا انسولين مصرف مي كنيد.
• گنجاندن سبزي ها و ميوه ها به مقدار كافي در غذاي روزانه را فراموش نكنيد.
• به هنگام طبخ غذا از نمك كمتري استفاده كنيد و سعي نماييد كه پس از پخت، نمك به غذا اضافه نكنيد.
• از گياهان معطر و ادويه هاي فاقد نمك براي طعم دادن به غذا استفاده كنيد.
• از غذاهاي كنسرو شده كه طي فرآوري در صنايع غذايي، نمك به آنها افزوده مي شود كمتر استفاده كنيد.
• مصرف هفتگي تخم مرغ را به حداكثر3 بار در هفته محدود كنيد.
• به هنگام مصرف روغن، هيچ گاه روغن را در ظرف سرازير نكنيد و حتما" از پيمانه براي استفاده از روغن استفاده كنيد.
• روزانه 8-6 ليوان مايعات غير شيرين (ترجیحاً آب) بنوشيد.
• سعي كنيد وزن مطلوب خود را حفظ نماييد.
• مغزهاي گردو، بادام و... در گروه چربي ها قرار مي گيرند و هر واحد آنها برابر 2 قاشق غذا خوري است. حذف شود.

 

 

 

 

 

دكتر پريسا ترابي- مريم زارعي    كارشناسان دفتر بهبود تغذيه جامعه 


٢٢:٠٧ - يکشنبه ٢٥ آذر ١٣٩٧    /    شماره : ١٤٨٥٩١    /    تعداد نمایش : ١٤٤


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: