چاپ        ارسال به دوست

تغذیه کارکنان در محیط کار چگونه باید باشد؟

روند رو به گسترش شهرنشینی، اشتغال افراد خانواده در بیرون از منزل و خصوصا اجبار به کار، و کسب درآمد برای تامین هزینه های رو به تزاید زندگی موجب می شود که خانواده ها و خصوصا زوج های جوان گاهی در دو و یا سه شیفت کار کنند و همین امر آنها را از تهیه و صرف غذا در خانه محروم می کند.

تقریبا تمام کسانی که در بیرون از منزل به کار اشتغال دارند حداقل یک وعده از غذای خود را در محل کار خود، اغذیه فروشی ها، فست فودها، و یا رستوران های کارخانه ها و سایر محیط های کار صرف می کنند.  ویژگی اغلب غذاهایی که خارج از خانه طبخ می شود و این است که به مقدار زیاد و برای تعداد زیادی تهیه می شود و بنابراین اگر رعایت نکات بهداشتی و سلامت در تهیه مواد اولیه، پاک کردن، شستشو، فرآوری و پخت غذا صورت نگیرد به عده زیادی که به عنوان مشتری مصرف کننده این غذ ا هستند آسیب وارد می شود. این آسیب ها با توجه به نوع مشکل که در جریان تولید غذا صورت می گیرد متفاوت است و ممکن است از بروز یک اسهال ساده تا مسمومیت های شدید غذایی و یا ابتلا به انگل ها و سایر بیماری های ناشی از غذای آلوده باشد و یا به دلیل مصرف نوع مواد اولیه و شرایط پخت نادرست زمینه مساعدی برای ابتلا به بیماریهای غیر واگیر مانند چاقی، دیابت، افزایش فشارخون، بیماری های عروقی، قلب و مغز، بیماری های اسکلتی استخوانی، سکته های قلبی و مغزی را فراهم کند.


امروزه چاقی و اضافه وزن یکی از مشکلات عمده تغذیه ای جهان بشمار می رود و درحدود یک میلیارد نفر از مردم جهان  دچار اضافه وزن و چاقی هستند. در کشور ما نیز  درصد قابل توجهی از زنان و مردان  بزرگسال دچار چاقی و اضافه وزن هستند و به این دلیل در معرض خطر ابتلا به بیماری های مزمن از جمله بیماری های قلبی و عروقی ، دیابت ،سرطان افزایش فشار خون  و افزایش  کلسترول هستند.  بیماری های مزمن در سالهای اخیر در کشور روند روبه گسترش و هشدار دهنده ایی را طی کرده است.  یکی از دلایل عمده  آن الگوی مصرف غذایی  است. مصرف غذاهای چرب و سرخ کرده  و پر نمک، افزایش فشار خون و افزایش کلسترول را بهمراه دارد.  با رعایت تغذیه مناسب در محیط کار می توان از ابتلا به این بیماریها پیشگیری نمود.

اصول کلی تغذیه در محیط کار:

مصرف  قندها وکربوهیدراتهای ساده مثل قند و شکر ، نان های سفید و برنج سفید  در محیط کار اگر چه در کوتاه مدت به بالارفتن قند خون کمک می کند ،ولی  با تحریک ترشح انسولین ،ورود گلوکز به سلول را تسریع کرده و درنهایت  کاهش قند خون و عوارض ناشی از آن مانند خستگی ،خواب آلودگی  و کاهش بازده کاری را بدنبال دارد.

نحوه تغذیه درمحیط کار می تواند  به افزایش استرس  هم کمک کند. استرس  همراه با تغذیه نامناسب و بی تحرکی زمینه را برای ابتلا به بیماری های مزمن فراهم می کند. سطح هورمون های مولد استرس مانند کورتیزول با مصرف غذاهای چرب  و هورمون آدرنالین دراثر مصرف زیاد قند و شکر و کافئین ( درچای ،قهوه و نوشابه های کولا) درخون  بالا می رود.

با تغییرات جزئی  ازجمله کاهش مقدار قند وکافئین مصرفی در محیط کار و رعایت اصل تنوع در برنامه غذایی روزانه می توان به حفظ تعادل قند خون و هم چنین افزایش ریزمغذیها   کمک کرد که نتیجه آن علاوه بر حفظ سلامت  وکاهش عوامل خطر بیماری های مزمن ، افزایش کارایی  وبهبود بازده کاری کارکنان در محیط های کار است.


تغذیه کارکنان  نوبت کار (شیفتی ):

در مراکزی که چند نوبت (شیفت) کاری دارند مانند کارخانه ها، بیمارستانها، ادارات پلیس و فرودگاهها رعایت نظم در برنامه غذایی روزانه، توزیع مناسب انرژی در وعده های غذایی، مصرف غذاهای متنوع با گنجانیدن گروههای غذایی اصلی ( نان وغلات، شیر و مواد لبنی، میوه ها، سبزی ها و گروه گوشت، حبوبات و تخم مرغ ) و توجه به زمان مصرف غذا درکاهش خستگی و بهبود عملکرد کارکنان و افزایش رضایت مندی آنها موثر است.

مصرف غذاهای نشاسته ای و قندی با افزایش تولید سروتونین  که یکی از ناقل های عصبی است، علاوه بر بهبود خلق و خو ، درافزایش خواب و استراحت افراد نقش مهمی دارد. مصرف یک لیوان شیر کم چربی همراه با دو عدد خرما قبل از خواب  در بهبود خواب موثر است.البته باید توجه داشت که غذاهای نشاسته ایی به علت حجیم بودن ، درصورتی که درمصرف آنها زیاده روی شود، می توانند موجب خواب آلودگی و خستگی شده وکارایی را کاهش دهند.

افرادی که  نوبت های شب کاری دارند، لازم است وعده اصلی غذای خود را در بعدازظهر و یک وعده غذایی در نیمه زمان شیفت داشته باشند. غذاهای چرب و سنگین و پرادویه سبب خواب آلودگی و کاهش کارایی می شود. در وعده غذایی این افراد ، گوشت کم چربی ( بویژه ماهی ومرغ)  بشکل کبابی و یا آب پز، سبزی های تازه وسالاد ، نان های سبوس دار  و حبوبات وماست کم چربی  توصیه می شود. مصرف منابع غذایی پروتئینی، با افزایش ناقل های شیمیایی  مانند نوراپی نفرین سبب افزایش هوشیاری و رفع خواب آلودگی می شود. بنابر این افرادی که در شیفت های شبانه کار می کنند باید  دروعده غذایی خود از انواع منابع پروتئینی مثل انواع گوشت ها ، حبوبات ، تخم مرغ  ( آبپز) استفاده کنند. شیر و مواد لبنی ازجمله ماست ،پنیر وکشک نیز علاوه بر تامین املاحی مانند کلسیم و فسفر ، از منابع خوب پروتئینی بشمار می روند و باید در وعده های غذایی روزانه مصرف شوند.

مصرف میوه ها در بین  دو وعده غذایی با تامین ویتامین های موردنیاز بخصوص ویتامین های Bو  C  در کاهش فشارهای کاری و استرس  سودمند است.

 برای داشتن تغذیه مناسب در محیط کار :

-          بهتر است از نان و غلات کامل ( سبوس دار ) استفاده شود. بعنوان مثال بجای مصرف نان هایی که از آرد سفید ( مثل نان لواش و باگت)   تهیه شده اند از نان سنگک  و یا نان جو استفاده شود.

-           بجای مصرف غذاهای پرچربی و سرخ شده ، درصورتی که امکان انتخاب وجود دارد ، از غذاهای بخارپز ،آبپز ویا کبابی استفاده شود.

بجای گوشت قرمز ، غذاهایی که با ماهی ، مرغ تهیه شده اند ، مصرف شود  و در صورتی که امکان انتخاب نیست ، تمام چربی های گوشت قرمز را قبل از مصرف باید جدا کرد.

-          بجای مصرف نوشابه های گازدار که مقدار زیادی مواد قندی  وکافئین وارد بدن می کنند و به دلیل فسفات ، جذب کلسیم را هم مختل می کنند ، از نوشیدنی های سالمتر مثل آب ، دوغ کم نمک و بدون گاز استفاده شود.

-          اگر درمحیط کارتان غذاهایی مثل عدسی ویا خوراک لوبیا سرو می شود ، مصرفشان سالمتر از خورشت های چرب و غذاهای سرخ شده  است .غذاهایی که با حبوبات  تهیه شده ا ند ( مثل عدسی و خوراک لوبیا ) هم منبع خوب پروتئین هستند وهم به علت دارا بودن فیبر سلامت بدن کمک می کنند. فیبر علاوه بر تنظیم کار دستگاه گوارش ، از جذب چربی ها ومواد قندی را کاهش می دهد.

بخاطر داشته باشید که با پیروی از یک الگوی غذایی سالم  درمحیط کار نه تنها از اضافه وزن و چاقی ، ایتلا به بیماری های قلبی عروقی ، دیابت و سایر بیماریها پیشگیری کرده اید،  بلکه با بهبود عملکر د و افزایش بازده کاری موجبات ارتقاء خود را درمحیط کار فراهم  می کنید.

تغذیه  در محیط های گرم

در محیط های گرم، به دلیل تعریق، امکان بروز سردرد و خشکی پوست، ابتلا به بیماری و تضعیف سیستم ایمنی بدن بیش تر می شود. به همین دلیل مصرف مایعات در حین کار الزامی است. هم چنین کارفرمایان جهت بهبود بهره وری لازم است که امکان ورزش روزانه ی کارکنان را فراهم آورند؛ زیرا ورزش علاوه بر افزایش تندرستی جسم، در بهبود خلق و خوی افراد نیز تأثیر چشم گیری دارد.

میان وعده های غذایی پیشنهادی در حین کار:

  میوه و یا میوه های خشک شده ، کیک ، نان، بیسکوئیت های سبوس دار، سبزی های خام، شیر، آب میوه های طبیعی، آب، نان و پنیر و سبزی استفاده شود.

منبع : دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت

 


٠٨:٤٦ - سه شنبه ٣٠ بهمن ١٣٩٧    /    شماره : ١٤٩٧٧٤    /    تعداد نمایش : ٥٩٢


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: